Toegankelijkheid en de European Accessibility Act (EAA): wat het voor je website betekent

De European Accessibility Act is een Europese richtlijn die toegankelijkheidseisen stelt aan een reeks producten en diensten. Het doel is dat mensen met een beperking, denk aan slechtzienden, slechthorenden, mensen met een motorische beperking of een cognitieve beperking, dezelfde producten en diensten kunnen gebruiken als ieder ander. De richtlijn is in Nederland omgezet in nationale wetgeving en geldt vanaf 28 juni 2025 voor nieuwe producten en diensten die op de markt komen.

Anders dan veel ondernemers denken, gaat de EAA niet alleen over overheidswebsites. Die laatste vallen al langer onder bestaande regels. De EAA richt zich juist op de private sector en raakt daarmee een grote groep gewone bedrijven. Concreet gaat het onder meer om webshops, bankieren- en betaaldiensten, e-bookplatforms, vervoersdiensten met online ticketverkoop, telecom en bepaalde audiovisuele diensten.

Belangrijk om te weten is dat de wet werkt met een overgangsperiode en met uitzonderingen voor de allerkleinste bedrijven. Toch is het verstandig om er niet op te gokken dat je buiten de regeling valt. De definities zijn ruim, handhaving wordt opgebouwd en klanten verwachten steeds vaker een toegankelijke ervaring. Wie nu orde op zaken stelt, voorkomt dat een verbouwing later onder tijdsdruk moet gebeuren.

De EAA richt zich op aanbieders van specifieke diensten aan consumenten. Een webshop die online producten verkoopt valt er in de kern onder, net als diensten rondom elektronische betalingen, online bankieren, ticketverkoop voor vervoer en toegang tot e-books. Verkoop je via je website diensten of producten aan particulieren, dan is de kans groot dat toegankelijkheid voor jou relevant wordt.

Er is een uitzondering voor micro-ondernemingen die diensten leveren. In de praktijk betreft dit bedrijven met minder dan tien medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal onder de twee miljoen euro. Let op dat deze uitzondering voor dienstverleners geldt en niet zonder meer voor wie fysieke producten op de markt brengt. De grenzen zijn bovendien niet altijd scherp, dus laat je in twijfelgevallen goed informeren over jouw exacte situatie.

Voor bureaus is er nog een extra laag. Bouw je websites of webshops voor klanten, dan lever je in feite een product af dat aan de eisen moet voldoen. Toegankelijkheid wordt dan onderdeel van je opleverkwaliteit en van je aansprakelijkheid. Het loont om dit expliciet in offertes en oplevercriteria op te nemen, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Zo voorkom je discussie achteraf en positioneer je jezelf als partij die kwaliteit serieus neemt.

De EAA verwijst voor websites en apps in de praktijk naar de WCAG, de Web Content Accessibility Guidelines. Dit is de internationaal erkende standaard voor digitale toegankelijkheid. De meeste eisen draaien om niveau AA van WCAG 2.1, dat als werkbaar minimum geldt voor commerciele sites. WCAG vertaalt het abstracte begrip toegankelijkheid naar toetsbare succescriteria.

De richtlijn rust op vier principes die makkelijk te onthouden zijn. Inhoud moet waarneembaar zijn, dus ook bruikbaar voor wie niet goed ziet of hoort. Het moet bedienbaar zijn, ook zonder muis. Het moet begrijpelijk zijn, met heldere taal en voorspelbaar gedrag. En het moet robuust zijn, zodat hulpsoftware zoals schermlezers ermee overweg kan. Vrijwel elke concrete eis valt onder een van deze vier.

Het mooie aan WCAG is dat het geen vage intenties zijn, maar controleerbare punten. Een afbeelding heeft wel of geen alternatieve tekst. Een knop is wel of niet met het toetsenbord te bereiken. Het kleurcontrast haalt wel of niet de drempelwaarde. Daardoor is toegankelijkheid meetbaar te maken en kun je voortgang aantonen, zowel naar jezelf als naar een klant of toezichthouder.

Begin bij alternatieve teksten. Elke inhoudelijke afbeelding hoort een alt-tekst te hebben die beschrijft wat erop staat, zodat een schermlezer die kan voorlezen. Een productfoto met de tekst alt gelijk aan blauwe regenjas, maat M is bruikbaar, een lege alt of de tekst image1234 niet. Puur decoratieve afbeeldingen krijgen juist een lege alt, zodat ze worden overgeslagen. Datzelfde geldt voor het taal-attribuut op je pagina: met lang gelijk aan nl weet een schermlezer dat hij Nederlands moet uitspreken en niet Engels, wat een groot verschil maakt in verstaanbaarheid.

Toetsenbordbediening is een onderschat onderwerp. Veel mensen gebruiken geen muis, maar navigeren met de tab-toets. Alles wat klikbaar is, van menu tot bestelknop, moet ook met het toetsenbord bereikbaar en bedienbaar zijn, en er moet zichtbaar zijn waar de focus staat. Test dit zelf door je muis even weg te leggen en met tab door een formulier te lopen. Kom je vast te zitten in een pop-up of zie je niet welk veld actief is, dan heb je een toegankelijkheidsprobleem te pakken.

Kleurcontrast en formulierlabels sluiten de rij. Lichtgrijze tekst op een witte achtergrond leest voor veel mensen slecht, daarom geldt een minimaal contrast tussen tekst en achtergrond. Voor formulieren is een gekoppeld label cruciaal: een veld met alleen een grijze placeholder is onvoldoende, omdat die verdwijnt zodra je begint te typen en niet altijd wordt voorgelezen. Koppel elk invoerveld aan een zichtbaar label en maak foutmeldingen in tekst duidelijk, niet alleen met een rode rand.

Een eenmalige check is een goed begin, maar toegankelijkheid is geen project met een einddatum. Bij elke nieuwe pagina, elke campagne en elke wijziging aan je thema of plugins kan er iets stuk gaan. Een nieuwe afbeelding zonder alt-tekst, een knop die met het toetsenbord onbereikbaar werd, een kleuraanpassing die het contrast onder de norm bracht: dat soort regressies sluipt er ongemerkt in als je niet structureel meet.

Een verstandige aanpak combineert geautomatiseerde controles met een menselijke blik. Automatische tools vangen een groot deel van de objectieve fouten af, zoals ontbrekende alt-teksten, te laag contrast, ontbrekende labels en een ontbrekend taal-attribuut. Wat zo'n tool niet volledig kan beoordelen, is of een alt-tekst inhoudelijk klopt of een tabstructuur logisch aanvoelt. Reserveer daarom periodiek tijd om met het toetsenbord en eventueel een schermlezer door je belangrijkste flows te lopen, zoals het bestelproces.

CheckBorg ondersteunt dit met een WCAG-rapport dat per pagina laat zien welke punten in orde zijn en waar werk ligt, in begrijpelijke taal in plaats van losse foutcodes. Daarnaast is er toegankelijkheids-regressie-bewaking: de scanner houdt je site in de gaten en geeft een signaal wanneer een eerder opgeloste kwestie terugkeert of een nieuwe ontstaat. Zo blijft toegankelijkheid op niveau zonder dat iemand er elke week handmatig achteraan hoeft.

Begin met een nulmeting van je belangrijkste pagina's: de homepage, een productpagina, het bestel- of contactformulier en de afrekenstap. Daar zit het meeste verkeer en het grootste risico. Een gerichte scan van deze sleutelpagina's geeft je binnen een dag een realistisch beeld van waar je staat en welke fouten het zwaarst wegen.

Pak daarna de problemen op in volgorde van impact. Ontbrekende formulierlabels en onbereikbare bestelknoppen blokkeren mensen direct en horen bovenaan. Contrast en alt-teksten zijn vaak in een dag op te lossen en leveren snel winst op. Leg de aanpassingen vast, zodat je later kunt aantonen wat je hebt gedaan en wanneer. Voor bureaus is het slim om een toegankelijkheidscheck standaard onderdeel te maken van elke oplevering, niet iets dat je er los bij verkoopt.

Maak van bewaking het sluitstuk. Zet een terugkerende scan op je productieomgeving, zodat regressies worden opgemerkt voordat een klant of toezichthouder ze ziet. Combineer dat met een korte handmatige toets bij grote wijzigingen. Zo bouw je toegankelijkheid in als vast onderdeel van je werkwijze, in plaats van als noodgreep vlak voor een deadline of na een klacht.